محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1414

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

و به عربى ايضا گويند « 1 » و بمعنى اگر هم استعمال كنند * . نز - [ بفتح ] مختصر « نه از » باشد [ 1 ] . حكيم سنائى فرمايد : بيت اگر نز بهر دينستى در اندر بنددى گردون * و گر نز بهر شرعستى كمر بگشايدى جوزا نونياز - يعنى كسى كه تازه بكارى آمده باشد . « 1 » و به عربى مبتدى گويند * . نهاز - پيشرو گلهء گوسفندان باشد . مثالش سوزنى گويد : شعر « 2 » ز بيم و هيبت و سهم و سياست تو بدشت * ز گرگ پنجه فروريزد از نهيب نهاز و باستعاره « 3 » بر پيشوايان و سروران نيز اطلاق كنند « 1 » چنانچه حكيم لامعى فرمايد . بيت « 2 » منزل و مأواى خويش هيچ ندانم كجاست * هستم دم دار قوم گاهى و گاهى نهاز « 4 » * و در ادات الفضلاء - بكسر نون - به اين معنى آمده و - بفتح نون - ترس باشد « 1 » و در فرهنگ بمعنى اول - بضم نون - آورده . * [ 2 ] . نماز - سجده باشد [ 3 ] . مثالش سوزنى گويد : بيت شهى كه بارگه اوست سجده‌گاه ملك * همى برند به آن سجده گه ملوك نماز ناز - يعنى استغناى محبوب [ 4 ] . و درخت صنوبر را نيز گويند [ 5 ] . مثال معنى اول را امير خسرو گويد : شعر « 2 » اياز آمد كرشمه ساز كرده * جهانى نيم كشت ناز كرده

--> ( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - « س » ندارد . ( 3 ) - « س » بر استعاره . ( 4 ) - « س » : نهار . ( 1 ) برهان ندارد . ( 2 ) در برهان بمعنى امر بترسيدن و واهمه كردن هم هست . ( 3 ) در برهان معنى بندگى و اطاعت و اداى طاعت و پرستش و سجود و خدمتگارى و فرمانبردارى نيز دارد . ( 4 ) و نوخيز و نورسته ( برهان ) . ( 5 ) ناژ . نوژ . كاج